Evcil hayvanlarda üreme tablosu

 
Ergenlik Yaşı 4-18 (12) ay, çoğu ırklarda yaklaşık 15 ay
  siklus şekli Polyestrous Her yıl
 Büyük baş siklus genişliği 21 gün (18-24)
  Çiftleşme süresi 18 saat (10-24)
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamanın bitiminden 6 saat sonra
  Sonraki kızgınlık zamanı Değişir, bazı ırklarda 60-90 gün
Ergenlik Yaşı 7-12 (9) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Koyun siklus genişliği 16 gün (14-20)
  Çiftleşme süresi 24-48 saat
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamadan sonraki18-20 saat 
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 4-8 (5) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Keçi siklus genişliği 18-21 gün (19)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama esnasında
  Sonraki kızgınlık zamanı Sonraki yıl
Ergenlik Yaşı 4-9 (7) ay
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Domuz siklus genişliği 21 gün (16-24)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 24 saat içinde
Sonraki kızgınlık zamanı 4-10 gün süt verimi durunca
Ergenlik Yaşı 10-24 (18) ay
  siklus şekli çoğu kez polyestrous, yaz döneminde
 At siklus genişliği değişken, ~21 gün (19-26)
  Çiftleşme süresi 6 gün (2-10)
  Uygun çıftleşme zamanı son birkaç günde bazı ırklarda son 2 gün
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-14 gün (9)
Ergenlik Yaşı 5-24 ay;küçük ırklarda erken büyük ırklarda daha geç
  siklus şekli mevsime bağlı olmaksızın monestrous
 Köpek siklus genişliği 3-13 ay
  Çiftleşme süresi 2-21 gün (6-12 ortalama)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 2 günde ve sonraki günlerde
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-3 ay sonra
Ergenlik Yaşı 4-12 (10) ay; Persian kedisinde  12-18 ay 
  siklus şekli polyostrus çoğunlukla yıllık
 kedi siklus genişliği 14-21 gün
  Çiftleşme süresi 6-7 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamanın 2. günü
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-6 hafta
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli Monestrous aralık-mart ayları arasında fakat bazan ocak-şubat ayı arasında
 Tilki siklus genişliği  
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı gelecek kış
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli polyestrous şubat-nisan arasında
 Vizon siklus genişliği 7-10 gün
  Çiftleşme süresi 2 gün
  Uygun çıftleşme zamanı kızgınlık süresi boyunca
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 6-8 ay (400-600 g)
  siklus şekli Polyestrous, karım mayıs arası
 Chinchilla siklus genişliği 30-50 gün (41)
  Çiftleşme süresi 6. gün geceleyin
  Uygun çıftleşme zamanı 2 yada 4 erkekle
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-48 saat, yumurtlamadan sonraki 2. gece
Ergenlik Yaşı 5-8 ay
  siklus şekli Polyestrous
 Nutria siklus genişliği 24-29 gün
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı 48 saat
Ergenlik Yaşı 5-9 ay; bazen 4-12 ay
  siklus şekli her yıl
 Tavşan siklus genişliği düzensiz
  Çiftleşme süresi 1 ay
  Uygun çıftleşme zamanı vulva kanamalı olduğunda
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen 
Ergenlik Yaşı 37-67 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Siçan siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi ~14 saat (12-18)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde
Ergenlik Yaşı 35 gün (28-49)
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Fare siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi siklusun ilk bir kaç saati içinde ve gece
  Uygun çıftleşme zamanı dişinin erkeği kabul etmeye başladığı ilk 3 saat içinde
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde 
Ergenlik Yaşı 55-70 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Vahşi Domuz siklus genişliği 16 gün
  Çiftleşme süresi 6-11 saat gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen
Ergenlik Yaşı 4-6 hafta
  siklus şekli Polyestrous her yıl bazen kışın
 Hamster siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi 12 saat ilk gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)
Ergenlik Yaşı 9-12 hafta
siklus şekli Polyestrous
Gerbil siklus genişliği 4-6 gün
(Mongolian) Çiftleşme süresi 12-15 saat
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama anında
  Sonraki kızgınlık zamanı 1-3 gün
Ergenlik Yaşı 3 yıl
siklus şekli Polyestrous her yıl
Rhesus siklus genişliği 27-28 gün (23-33)
Eşşek Çiftleşme süresi ~3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)

Küşlarda tüy dökülmeleri ve tüy yolmanın ana nedenleri

Kuşlarda tüy dökülmeleri ve trüy yolmanın ana nedenleri

Tüylerdeki gelişim eksiklikleri Yaralanmalar Göz yaşı akıntıları Alerjik nedenler Akarlar Hormonal eksiklikler Protozoal hastalıklar Çevresel faktörler Kıl folikülleri iltihapları Viral enfeksiyonlar Stres Alışkanlıklar diye sıralanabilir.

Tüy gelişim eksikliğinde tüylü olınası gereken bölgelerde tüy bulunmaz. Cıkan tüyler anormal yapıdadır. kısa süre içinde dökülür yada çıkış süresi uzar (normal süre 21-25 gün) Yaralanmalara bağlı olarak oluşan tüy dökülmelerinde yaralanmanın deride oluşturduğu tahribat önemlidir. serin ve kıl foliküllerinin tahrip olduğu olaylarda yara bölgesi iyileştikten sonrada bu bölgede yeni tüyler çıkmaz. hafif yaralanmalarda dökülen tüyler normal süresi içinde tekrar çıkar.

Göz yaşı akıntılarının bol olduğu durumlarda ki bazı sistemik hastalıklar ve göz hastalıkları bu guruptadır. göz yaşının temas ettiği bölgelerdeki kıllar dökülürler eğer rahatsızlık devam eder ve kuşunuz tedavi edilmezse bu akıntılar bölgede irkiltilere neden olur ve birdaha o bölgeden kolay kolay tüy çıkmaz Kozalaklı ağaçlarla temas eden bazı türlerde alerjik reaksiyonlara bağlı tüy dökülmeleri görülür. Alerjen maddeler ortadan kaldırıldığında yada bu tür maddelere kuşun teması engellendiğinde tüyler tekrar çıkar. Akarlar bir parazit türüdür.

göz ,gaga ve vent bölgesinde bal peteğine benzeyen yaralar oluştururlar. bu bölgelerde tüy dökülmelkeri oluşur. Tüyün yeniden çıkmadığı veya tüy değişiminin gerçekleşmediği kuşlarda şişmanlık yada deri tümörleri varsa tiroit bezinin düzgün çalışmadığından şüphelenmek gerekir Protozoal hastalıklarda özellikle muhabbet kuşları ve. Cockatiellerde göğsün gerisinde tüy dökülmeleri olabilir Çevresel faktörlerde kuşun bulunduğu ortamdaki hava nemindeki düşüşlerde de tüyün çıkma süresinde uzama ve tüy dökülmeleri görülebilir

Polifolikulitis adı verilen yaygın kıl folikülleri iltihaplarında da tüy dökülmeleri oluşur ve yeni tüyün çıkma süresi başlarda uzar tedavi edilmediği durumlarda tüysüzlük kalıcı olabilir. Kuşlarda görülen pek çok viral hastalıkda geçici tüy dökülmeleri görülebilir Kuşun kendi tüyünü yolması olgusuysa pek çok nedene bağlı olarak şekillenir ve sistemik bir muayeneyi gerektirir. Enfeksiyonlar Metabolik hastalıklar Zehirlenmeler

Tüy ve deri parazitleri Kıl folikülü iltihapları Hormanal sistem rahatsızlıkları Tümörler Üreme sistemi anormallikleri Davranış bozuklukları v.b pek çok sebeb sayılabilir.

Erkek kuşlarda görülebilen bazı davranışlar ;

Dişi kuşlara hatta kendi yavrularına karşı saldırganlık göstererek onlarda tüy dökülmelerine neden olabilirler. Erkek kuşlar bazan yuva yapmak amacıyla kendi tüylerini yolabilirler. Erişkin kuşlar daha genç kuşlarla bir araya konulduklarında da erişkinlerde kendi tüylerini yolma davranışı görülebilir. Cockatiel ve Macavv’ların yanma dişi kuş konulmadığında kendi tüylerini yolma davranışı gösterirler,

kafes boyunun azlığı kuşlara banyo yapma imkanının tanınmamasında da tüylerin yolunması davranışı görülebilir. piskolojik tüy yolma ise daha çok Amazon papağanı, Afrika gri papağanı ve Macaw’da görülür.

Uygulanan yanlış tedavi yöntemleri tüy yolma alışkanlığının oluşmasının en büyük nedenidir. Çünkü Tüy yolma Uzun süren hastalık yada sttres sonucu oluşur.

Kuşlarda tüy yolma problemi ortaya çıkar çıkmnaz mutlaka veteriner hekime muayene ettirilip nedenler tespit edilmeli ve gereken tedavi yöntemi titizlikle uygulanmalıdır. . Kuşlar ilk olarak kanat ve kuyruk sonra sırt ve göğüs bölgesi tüylerini yolarlar, baş ve boyun bölgesindeki tüyler sağlam kalır. Psikolojik tüy yolmanın nedenleri alışkanlık, can sıkmtısı, korku, sinirlilik, yeni kafes arkadaşı, yeni oyuncak, eve başka bir hayvanın alınması. kafes arkadaşının olmayışı, kafes arkadaşının ölmesi ve diyet değişikliğidi gibi sebepler olabileceği gibi Hipotroidizimde özellikle baş bölgesinde kasıntısız ve kabuklanmanın bulunmadığı tüy dökülmesi de olabilir.

Teşhis ve Tedavi : Yukarda bahsedildiği gibi tüy yolma yada tüysüz kalamanın nedenleri oldukça çoktur. Tedavi ve teşhiste mutlaka veteriner ekiminizin sizi yönlendirmesine ve verdiği reçetenin dikkatli bir şekilde uygulanmasına dikkat edini

İDRAR’IN RENGİ BİZE NELER ANLATIR?

İDRAR’IN RENGİ BİZE NELER ANLATIR?

Soluk sarı:  Normal idrar rengidir.

Turuncu- sarı :

İdrarın yoğunluğunun artması ; idrar taşları, fus

Kristaller : Ürat,Ksantin , sistin gibi kristaller, Kalsiyum Oksalat Monohidrat ve Dihidrat, Struit (Magnezyum-Amonyum-Fosfat), Kalsiyum Fosfat  kristalleri, alt ve üst idrar yolu hastalıkları

Ürobilin : karaciğer kökenli hastalıklar (Siroz, hepatit v.b)

Bilirubin : Enfeksiyöz hastalıklar (sepsis, FIP, feline coronavirus enfeksiyonu, hepatobiliyer hastalıklar, kedide Kolanjit ve Kolanjiohepatit, Safra Kesesi ve Ekstrahepatik Biliyer Hastalıklar ve kalp kurdu gibi hastalıklar)

Sarı-Kahverengi : Pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Yeşil-Kahverengi : pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Kahverengi- Siyah : Pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Melanin : Ani körlük, yüz felci, keratoconjuktivitis sicca ve pannus

Methemoglobin : naftalin zehirlenmesi , Ventilasyon-Pertüzyon Uyuşmazlığı

Miyoglobin : Böbrek yada alt idrar yolu hastalıkları

Hematüri : Paratiroidizm, Ehrlichiozis,kalıtsal ve edinsel pıhtılaşma bozukluğuyla seyreden hastalıklar, böbrek yada idrar yollarını etkileyen hastalıklar, ekstraüriner hastalıklar(penis yada peripisium tümör yada apseleri, piyometra gibi hastalıklar),prostat, idrar yolu hastalıkları

 

Kahverengi

Melanin : Ani körlük, yüz felci, keratoconjuktivitis sicca ve pannus

Methemoglobin : naftalin zehirlenmesi , Ventilasyon-Pertüzyon Uyuşmazlığı

 

Renksiz :

Dilüle idrar : Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklar (Diabetes insipitus)

Süt beyaz :

Piyuri : paratiroidizim,  idrar yolu enfeksiyonları, prostat, prostat apsesi

Lipit : Akut körlük, Miyazis ve Miyopatiler

Kristaller : Ürat,Ksantin , sistin gibi kristaller, Kalsiyum Oksalat Monohidrat ve Dihidrat, Struvit (Magnezyum-Amonyum-Fosfat), Kalsiyum Fosfat  kristalleri , alt ve üst idrar yolu hastalıkları

Kırmızı,Pembe,Kırmızı-Kahverengi  :

Hematüri : Paratiroidizm, Ehrlichiozis,kalıtsal ve edinsel pıhtılaşma bozukluğuyla seyreden hastalıklar, böbrek yada idrar yollarını etkileyen hastalıklar, ekstraüriner hastalıklar(penis yada peripisium tümör yada apseleri), piyometra gibi hastalıklar),prostat, idrar yolu hastalıkları

Hemoglobinüri : Anemi, kardiyopulmoner hastalıklar (kalp kurdu)

Miyoglobinüri : Böbrek yada alt idrar yolu hastalıkları,

Porfirinüri  : Güneş ışığına maruz kalmış idrar

Piyuri : paratiroidizim,  idrar yolu enfeksiyonları, prostat, prostat apsesi

Zeki çelebi

Veteriner hekimi

Kaynak : mark.s.thomson : Small Animal Medical Differential Diagnosis (Second Edition)

 

 

 

Evcil hayvanlarda üreme tablosu

Ergenlik Yaşı 4-18 (12) ay, çoğu ırklarda yaklaşık 15 ay
  siklus şekli Polyestrous Her yıl
 Büyük baş siklus genişliği 21 gün (18-24)
  Çiftleşme süresi 18 saat (10-24)
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamanın bitiminden 6 saat sonra
  Sonraki kızgınlık zamanı Değişir, bazı ırklarda 60-90 gün
Ergenlik Yaşı 7-12 (9) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Koyun siklus genişliği 16 gün (14-20)
  Çiftleşme süresi 24-48 saat
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamadan sonraki18-20 saat 
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 4-8 (5) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Keçi siklus genişliği 18-21 gün (19)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama esnasında
  Sonraki kızgınlık zamanı Sonraki yıl
Ergenlik Yaşı 4-9 (7) ay
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Domuz siklus genişliği 21 gün (16-24)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 24 saat içinde
Sonraki kızgınlık zamanı 4-10 gün süt verimi durunca
Ergenlik Yaşı 10-24 (18) ay
  siklus şekli çoğu kez polyestrous, yaz döneminde
 At siklus genişliği değişken, ~21 gün (19-26)
  Çiftleşme süresi 6 gün (2-10)
  Uygun çıftleşme zamanı son birkaç günde bazı ırklarda son 2 gün
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-14 gün (9)
Ergenlik Yaşı 5-24 ay;küçük ırklarda erken büyük ırklarda daha geç
  siklus şekli mevsime bağlı olmaksızın monestrous
 Köpek siklus genişliği 3-13 ay
  Çiftleşme süresi 2-21 gün (6-12 ortalama)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 2 günde ve sonraki günlerde
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-3 ay sonra
Ergenlik Yaşı 4-12 (10) ay; Persian kedisinde  12-18 ay 
  siklus şekli polyostrus çoğunlukla yıllık
 kedi siklus genişliği 14-21 gün
  Çiftleşme süresi 6-7 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamanın 2. günü
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-6 hafta
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli Monestrous aralık-mart ayları arasında fakat bazan ocak-şubat ayı arasında
 Tilki siklus genişliği  
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı gelecek kış
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli polyestrous şubat-nisan arasında
 Vizon siklus genişliği 7-10 gün
  Çiftleşme süresi 2 gün
  Uygun çıftleşme zamanı kızgınlık süresi boyunca
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 6-8 ay (400-600 g)
  siklus şekli Polyestrous, karım mayıs arası
 Chinchilla siklus genişliği 30-50 gün (41)
  Çiftleşme süresi 6. gün geceleyin
  Uygun çıftleşme zamanı 2 yada 4 erkekle
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-48 saat, yumurtlamadan sonraki 2. gece
Ergenlik Yaşı 5-8 ay
  siklus şekli Polyestrous
 Nutria siklus genişliği 24-29 gün
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı 48 saat
Ergenlik Yaşı 5-9 ay; bazen 4-12 ay
  siklus şekli her yıl
 Tavşan siklus genişliği düzensiz
  Çiftleşme süresi 1 ay
  Uygun çıftleşme zamanı vulva kanamalı olduğunda
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen 
Ergenlik Yaşı 37-67 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Siçan siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi ~14 saat (12-18)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde
Ergenlik Yaşı 35 gün (28-49)
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Fare siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi siklusun ilk bir kaç saati içinde ve gece
  Uygun çıftleşme zamanı dişinin erkeği kabul etmeye başladığı ilk 3 saat içinde
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde 
Ergenlik Yaşı 55-70 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Vahşi Domuz siklus genişliği 16 gün
  Çiftleşme süresi 6-11 saat gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen
Ergenlik Yaşı 4-6 hafta
  siklus şekli Polyestrous her yıl bazen kışın
 Hamster siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi 12 saat ilk gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)
Ergenlik Yaşı 9-12 hafta
siklus şekli Polyestrous
Gerbil siklus genişliği 4-6 gün
(Mongolian) Çiftleşme süresi 12-15 saat
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama anında
  Sonraki kızgınlık zamanı 1-3 gün
Ergenlik Yaşı 3 yıl
siklus şekli Polyestrous her yıl
Rhesus siklus genişliği 27-28 gün (23-33)
Eşşek Çiftleşme süresi ~3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)

Kuş gribi ile ilgili efsaneler, gerçekler…

DR. MUSTAFA ALTUNTAŞ

14.10.2005  CUMA

Kuş gribi ile ilgili efsaneler, gerçekler…

Ülkemiz kuş gribi ile maalesef tanıştı. Uzakdoğu’da 1997 yılında başlayan süreç çeşitli ülkelerde görüldükten sonra ülkemize de geldi. Türkiye bu süreçte hastalığın görüldüğü 25. ülke. Hastalık son olarak Rusya’da görüldükten sonra ülkemize de kısa sürede geleceği beklenen bir olaydı ve gelişin bu zamana kadar gecikmesi büyük bir şanstı.

Dileriz bu şansımız yine devam eder, yeni bir vakayla karşılaşılmadan bu tehlike sezonunu atlatırız. Hastalığın Rusya’da görülmesinin ülkemiz açısından önemi, sonbahar göçmen kuş hareketinin güzergahı ile ilişkilidir. Hastalık yalnızca göçmen kuşlarla bulaşmıyor, bulaşmaya aracılık edecek her türlü araç ve malzeme ile de gelmesi söz konusu. Konu uzmanları, bakanlık ve sektörün beklediği bu hastalık ne yazık ki sürpriz bir olay gibi büyük bir infial ve panik içerisinde karşılandı. Nedeni ise yeterli kamuoyu bilgilendirmesinin olmayışı idi. Kamuoyu bilgilendirmesine yönelik göçmen kuşlar konusundaki uyarı Türk Veteriner Hekimleri Birliği tarafından 15 Eylül 2005 tarihinde yapılan basın açıklaması ile gündeme taşınmaya çalışıldı ise de birkaç basın-yayın kuruluşu dışında dikkate bile alınmadı.

Kuş gribi geldiğinde ise konuya herkes atladı. Tüm televizyon kanalları ve basın tam tekmil sahiplendi. Bu yadırganacak bir şey değildi. Ancak medyamız korkunç bir bilgi ve konuşma kirliliğine neden oldu. Ağzı olan her kimse kuş gribi konusunda uzman edasıyla televizyon ekranlarında konuştu daha önemlisi ise konuşturuldu. Ekrana çıkma hevesi olan insanların olmasını yadırgamak belki yanlış olur; ancak mesleki etik bilen kişilerin buna dikkat etmesi gerekir. Basının kalitesi ise bunu ayırt edebilmesinde saklıydı. Bu olayda konunun muhatabı veteriner hekimlerin dışında herhalde her meslekten kişiler kuş gribi uzmanı olarak konuştu ve hayvanlarda hastalığın seyrini, bulaşmayı ve tavuk etinin yenip yenmeyeceği konusunda hüküm verdiler.

Hastalığın bulaşma yolları neler?

Bunun sonucu ise insanların kafası karıştı. En üzücü olay ise eğer haber doğruysa TBMM’de menüden tavuğun kaldırılmasıdır. Bunun yapılmasında katkısı olanlar milletten özür dilemeli ve görevlerini terk etmelidir. Hastalığın Rusya’da tekrar görülmesi ve Romanya’da da ortaya çıkması göçmen kuş hareketinin trafiği ile birleşince ülkemiz yüksek düzeyde risk altındadır. Ülkemizin öncelikle sulak alanları çevresi hastalığın çıkma ihtimalinin en yüksek olduğu bölgelerdir. Bu risk devam edecek olup ilkbahar aylarındaki göçmen kuşların güneyden kuzeye göçü esnasında daha da artacağı beklenilmektedir. Hastalığın ne olduğu konusu fazlaca konuşuldu. Burada da kısaca özetlemekte fayda vardır. Kuş gribi olarak ifade edilen etken virüs hastalığının bilimsel adı Avian Influenza’dır. Esas itibarıyla kanatlı türlerinin hastalığı olup kanatlı türlerinde virüsün bulaşmasından sonra hastalığın ortaya çıkması için geçen süre birkaç sar ile 2-3 gün arasında değişmektedir. Bulaşmada göçmen kuşlar önemli rol oynamaktadırlar. Enfekte kuşların dışkıları ve vücut akıntıları ile bulaşık yem, su, alet-ekipman, personel, kuluçkahanede kırılan yumurtalar bulaşma nedenleridir. Hastalığın hayvandan hayvana bulaşması çok rastlanan bulaşma şeklidir. Tavuktan yumurta yoluyla civcive bulaşma ile ilgili kesin bir kanıt bulunmamakla beraber hasta hayvanlardan elde edilen yumurtaların kabuklarında etkenin varlığı tespit edilmiştir. Virüsün hava yolu ile taşınması sınırlıdır. Ayrıca hastalık böcekler, kan emici sinekler, fare ve benzeri haşereler ile hasta hayvanlardan duyarlı olanlara mekanik olarak bulaşır. Bütün dünyada büyük ekonomik kayıplara neden olan bir hastalık olup tavukçuluk sektörünü tehdit eden önemli viral hastalıklardan biri olarak kabul edilmektedir. Avian İnfluenza virüsünün A, B ve C antijenik tipleri vardır. B ve C tipi yalnız insanlarda hastalık oluşturur. A tipi ise, insan, domuz, at, balina, Amerikan vizonu ve kanatlılarda solunum yolu enfeksiyonu oluşturduğu tespit edilmiştir. A tipi virüsler Hemaglutinin (HA) ve Neurominidase (NA) antijenik yapılarına bağlı olarak alt tiplere ayrılmışlardır. Bilinen 15 farklı Hemaglutinin (H) ve 9 farklı Neurominidase (N) tipinin varlığı söz konusudur. Tüm kanatlılarda virüsün patojenitesine göre % 10-100 arasında ölüm görülür. Kıtalar arası çıkan salgınlarda, virüsün alt tiplerinde bir benzerlik yoktur. Bu da şunun önemini vurgular; yatay enfeksiyonların yanında, genetik mutasyonlarda hastalığın etkisi ve şiddeti üzerinde büyük bir rol oynamaktadır. İnfluenza virüsleri ılıman ve kutuplara yakın bölgelerdeki insan, domuz ve at popülasyonlarında belirli zamanlarda, özellikle kış mevsiminde, tropikal ve subtropikal bölgelerde ise bütün yıl boyunca görülmektedir. Bununla beraber kanatlı ve deniz memelilerinde herhangi bir zamanda influenza salgınları çıkabilmektedir.

Hastalık insana bulaşır mı?

Hastalıkla ilgili klasik bilgiler, hastalığın kanatlı türlerinden insana bulaşması için en önemlisi domuz olmak üzere bir başka memelinin aracılık yapmasına bağlı idi. Uzakdoğu’daki gelişmeler virüsün özellik değiştirerek kanatlı türlerinden doğrudan insana bulaşabilme yeteneği kazandığını göstermiştir. Ancak bu bulaşmanın olabilmesi için yakın temas ve insanda bağışıklık ve savunma mekanizmasının zayıflamış olması gerekmektedir. Tüm dünyada insan sağlığı ile ilgili endişenin nedeni ise halihazırda insandan insana bulaşma özelliği olmayan virüsün mutasyonla bu yeteneği kazanma ihtimalidir. Bu özelliği kazanması halinde virüsün çok sayıda insanın ölümüne neden olabileceğind en korkulmaktadır.

Virüs ısıya ve dezenfektanlara karşı hassas olup 70 santigrat sıcaklıkta bulaşma ve hastalık yapma özelliğini kaybetmektedir. Bu nedenle hasta hayvanlardan elde edilmiş olsa dahi pişirilerek yenen kanatlı et ve ürünleri için insan sağlığı yönüyle bir risk yoktur. Bundan öte ülkemizde hastalık tek noktada çıkmış ve kontrol altına alınmıştır. Ticari işletmelerde henüz bir problem olmadığı gibi veteriner hekim kontrolünde kesilen ve pazara sunulan tavuk eti için problem ve şüphe bulunmamaktadır. Ülkemiz için esas olan bundan sonra ne yapılacağı, nasıl yapılacağıdır. Hastalık riski devam edeceğine göre tüm toplumun bilgili ve bilinçli şekilde hastalığın çıkmaması ve çıktığı noktada yayılmadan yok edilmesi önem kazanmaktadır. Bu nedenle kısa vadede panik havasının sakinleşmesiyle kamuoyu doğru ve yeterli bilgiye sahip kılınmalıdır.

Diğer taraftan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın yapısı derhal masaya yatırılmalıdır. Reorganizasyonla 1984 yılında oluşturulan bu yapı ülkenin tarım ve hayvancılığını yönlendirmenin mümkün olmadığı yıllardır haykırılmaktadır. Veteriner İşleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra birimlerinin kapatılması ile yıllardır gerek hayvansal üretimde gerekse hastalıklarla mücadelede sürekli erozyon yaşanmaktadır.

Bundan sonra yapılması gerekenler…

Bakanlığın bu yapısıyla salgın hayvan hastalıklarıyla mücadele etmek güçlüğü ortadadır. Kamu reformu çerçevesinde hazırlanan bakanlık yapılanması taslağı da sağlıklı değildir ve AB uyumlu değildir. Bu konuda AB tarafında bakanlık ve Başbakanlık uyarılmıştır. Konu hızlı şekilde değerlendirilerek uluslararası kontrol ve mücadele esaslarına uygun şekilde veteriner ve gıda hizmetleri merkez ve bağlı taşra birimleriyle tek çatı altında toplanmalı ve oluşturulacak yapı hızlı şekilde uygulamaya konulmalıdır. Aksi takdirde kuş gribi, Kırım Kongo ateşi gibi güncel, şap hastalığı, şarbon, Malta humması, tüberküloz, kuduz gibi kanıksanmış hayvan hastalıkları ve zoonozlarla mücadele yapılamayacaktır. Böylece hayvan hastalıklarından dolayı ülkemiz ekonomik kayıplarla karşı karşıya kalacağı gibi gıda güvenliği ve halk sağlığı temin edilemeyecektir. Bu yapıyla AB ile uyum olmayacağı gibi her zaman için ihracat imkanları kapanacak, ülkemiz yabancıların gıda pazarı olacaktır. Uyum sürecinde bu yapının sonucu yerli üretimimiz yeterli kontrol mekanizmasından geçmediği gerekçesiyle iç pazarımızda bile satılamayacaktır.

Bir başka acil konu ise bakanlık halihazırda merkez ve taşra birimlerindeki 2000 civarındaki veteriner hekim mevcuduyla rutin işleri yerine getirmede yetişememektedir. Düşük ve yoksulluk sınırının altında ücretle çalışan veteriner hekimler emeklilik gününü beklemekte, geldiği gün ayrılmaktadır. Bu yetersiz kadro ve iş yükü ve bozuk moral ile salgın hastalıklarla mücadelenin ne düzeyde mümkün olacağını yorumlamaya bile gerek yoktur. Acilen 1000 kişi olmak üzere Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’ndaki veteriner hekim sayısı 5-6 bin düzeyine kısa sürede ulaştırılmalı, yerel yönetimlerdeki boş veteriner hekim kadrolarına istihdam sağlanmalı, ücret düzeyi iyileştirmesinin ve 20 yıldır yapılamayan uzmanlık eğitiminin derhal başlatılmasının temini gerekmektedir. Bu şartlarda umuyoruz ki yeni bir salgınla karşı karşıya kalmayalım. Acil köklü yapısal tedbirler alınmaz ise uzun soluklu bu mücadeleyi başarmak zordur. Başta Sayın Başbakan olmak üzere hükümetin konuyu ciddiye alarak, tüm yetkililerin ve halkımızın sağduyulu, sorumlu ve bilinçli hareket etmesinde zorunluluk bulunmaktadır.

 

TÜRK VETERİNER HEKİMLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANI

14.10.2005
Kaynak:Zaman

UYUZ ETKENLERİ (AKARLAR)

Uyuz etkenleri tüm hayvan türlerinde şiddetli kaşıntı ve kıl dökülmeleri ile karakterize, bulaşıcı deri hastalığı meydana getirmektedir. Hastalığın meydana gelişi bakım ve beslenme koşullarına bağlıdır.Köpeklerde S.canis uyuzu karın altında, ayakların içyüzü ve baş gibi vücudun az kıllı veya kılsız bölgelerine yerleşir. Deride önce kızarıklık daha sonra kaşıntı başlar, deri üzerinde kepeklenme, kabuklanma, kıl dökülmesi ve daha sonraları deride kıvrımların oluştuğu gözlenir. Bazen tüm vücutta kepeklenme oluşur, deri elastikiyetini kaybeder, kaşıntı şiddetlenir, kaşınma nedeniyle deride sıyrıklar oluşur.
Kedi ve köpeklerin kulak yollarına yerleşen Otodectes cynotis
( kulak uyuzu ) hayvanların kulaklarında kırmızı-kahve renkli kabukların şekillenmesine, kulağın kalınlaşmasına, kulak yolunun kabuk ve koyu kirli renkte bir sıvı ile dolmasına ve şiddetli kaşıntıya neden olmaktadır. Hayvanın kulağını devamlı kaşıması sonucu kulak kepçesi üzerinde sıyrıklar oluşur, hastalık ilerlerse iç kulak iltihabı meydana gelme riski yüksektir.

Notoedres cati çoğunlukla kedilerde bulunan , kedilerin baş ve kulaklarından başlayarak boyun bölgesine kadar yayılabilen, kaşınma ile ayaklara, ayaklardan vücudun diğer bölgelerine de bulaşabilen bir hastalıktır. Etken öncelikle kulakların iç ve kenar kısımlarına yerleşir sonra kulağın üst kısımlarına, yüz ve gözkapakları ve boyuna doğru yayılır. Etkenin yerleştiği yerlerde önce kıllar dökülür, daha sonra deride kepeklenme ve zamanla deride kalınlaşma, çatlama ve kabuklanmalar meydana gelir. Göz kapaklarına yerleşme durumunda gözkapakları açılmaz, hayvanda şiddetli kaşıntı vardır, hayvan kansızlık ve aşırı zayıflıktan ölür. N. cati tarafından oluşturulan uyuz hastalığına özellikle yavru kedi ve köpeklerin baş bölgelerinde seyrek olarak rastlanır. İnsanlarda da geçici lezyonlar oluşturabilir.
Demodeks uyuzu köpeklerde her mevsimde ortaya çıkan bir deri paraziti hastalığıdır. Hastalık 2-12 aylık yavrularda daha sık rastlanır. Yeni doğan köpek yavruları parazitleri anaları ile direkt temas sonucu alırlar. Uzun tüylü ırklar uyuz etkenine karşı daha hassastırlar. Hastalığın köpeklerde ortaya çıkışını; kötü tüy bakımı, dengesiz beslenme, gereksiz yere sık yıkama, ağır enfeksiyon hastalıkları kolaylaştırır.
Demodeks uyuzuna ait lezyonlar gözler çevresinde, yüzde, boyun, göğüs ve arka ayaklarda deri üzerinde yuvarlak, küçük ve üzeri kepekle örtülü görünüştedir. Bunlar zamanla yayılıp genişler. Bölgenin kılları seyrekleşir veya tamamen dökülür. Deri üzeri tümden kepeklenir, lezyonların üzeri kabarıktır ve derinin rengi kırmızılaşmıştır, deri zamanla mavimtrak bir renk alır kaşıntı yoktur.

Muhabbet Kuşlarında Kusma : Kusmanın nedenleri sonuçları ve teşhis yöntemleri

Muhabbet Kuşlarında Kusma : Kusmanın nedenleri sonuçları ve teşhis yöntemleri

Muhabet kuşlarında kusmanın nedenleri oldukça fazla… Kusma tek başına bir hastalık olmadığını söyleyerek başlayalım. Kusma muhabbet kuşlarında normal kabul edilebeileceği gibi Kuşunuzun ölümüne neden olabilecek hastalıklarında belirtisi olabilir.

O yüzden kusmanın şeklini, zamanını, yerini, sıklığını ve miktarını çok iyi tanımlamak gerekir.

Muhabbet kuşları yavrularını kusmuklarıyla beslerler. bu durumdaki kusma normal kusma olarak nitelendirilebilir. yani Muhabbet kuşunuzun yavruları varsa ve yavrularını beslemek maksadıyla kusuyorsa bu normal kabul edilir. Bunun haricindeki her türlü kusma hastalığa bağlı kusma olarak kabul edilir.

 

Muhabbet kuşları piskolojik sebeblere bağlı olarakda arada bir kusabilirler. bazan aşırı heyecan ve stres kusmaya neden olabilir. Bu durumda kusma tek bir sefer olur ve tekrar etmez. uyaran ortadan kalktığı zaman kusma olayıda ortadan kalkar. Şayet stres faktörü yada kuşun aşırı uyarılmasına neden olan obje (ki bu sahibi de olabilir-Bazan muhabbet kuşları sahiplerine aşırı bağlı olurlar ve onları gördüklerinde heyecandan kusabilirler) sürekli muhabet kuşuyla birlikdeyse bu ciddi bir problem oluşturur ve tadavi edilmezse kuşunuzun ölümüne neden olabilir.

Muhabbet kuşlarında pek çok hastalık Kusmaya neden olur. Bu hastalıklar ;

Protozooal hastalıklar

Vitamin eksiklikleri :ADE vitaminleri

Yutulan Yabanci cisimler Küçük oyuncaklar, kağıt v.b.

Tümörler : iç organlarda gelişen tümörler

Yumurtlama bozuklukları : Yumurtlayamamaya neden olan yumurta kanalı buklukları, yada yumurtalık kistleri

Cinsel istekler : Kuşlar çifteşme isteklerini özellikle aynanın karşısına geçip kusarak gösterirler

Ağır metallerle zehirlenmeler

Dengesiz beslenme : Aşırı proteinli gıdalar , fazla peynir yada ekmek verilmesi, Aşırı bulgur yada pirinç yemeleri

Kuş kumu kullanmama : Kuşlarda sindirimin gerçekleşmesi için Kum yemeleri gerekir kum verilmeyen muhabbet       kuşlarında kusma görülür

Pagırsak parazitleri : Muhabbet kuşlarında aşırı mıktarda bağırsak parazitlerinin bulunması sindirim kanalında sorunlar oluşturacağından kusmaya neden olabilir

Viral hastalıklar: pek çok viral hastalık kusmaya neden olur

Bakteriyel hastalıklar : pek çok bakderiyel hastalık Muhabbet kuşlarında kusmaya neden olur.

 

Kusmanın Belirtileri :

Muhabbet kuşlarında kusma sonucunda ;

depresyon

halsizlik

iştahsızlık

Durgunluk

Su kaybı

zayıflama

Aşırı su içme

Gözlerde durgunluk ve bakışlarda sabitlik gibi pek çok sonucu vardır.

TEŞHİS YÖNTEMLERİ

Muhabbet kuşlarında kusmanın teşhisini koymak oldukça zordur. iyi bit bilgi ve beceri ister. mikroskopla dışkı muayenesi, elle muayene kan ve rontgen muayeneleri gibi pek çok muayene yönteminin neticesinde teşhis konabilir.

Konulan teşhise görede Tedavi yöntemi belirlenir.

Ne yapabilirim ;

 

Kusmayı basit bir olay olarak görmemek gerekir. Oldukça önemli ve ölümle sonuçlanana bir hastalık belirtisi olma ihtimali oldukça yüksek  O yüzden Muhabbet kuşunuzu veteriner hekiminize götürerek tedavisini yaptırın.