Kedi ve Köpeklerde Yüksek tansiyon

Kedi ve Köpeklerde Yüksek tansiyonla seyreden hastalıklar

  •  Hypertansiyon
  •  Hipertiroidizim
  • Hyperadrenocortizim
  • Böbrek hastalıkları
  • Feokromositoma
  • Hipotiroidizim
  • Akromegali
  • Polisitemi
  • Diabetes mellitus
  • Aşırı hidrasyon
  • Koagulopati
  • Trombositopeni
  • Racky dağı benekli ateşi
  • Trombositopati
  • Von willebrand hastalığı
  • Faktör yetmezlikleri
  • Doğumsal kongenital
  • 1. Hemofili A
    2. Hemofili B
    3. diğerleri
  • Edinsel
  • 1. Vitamin K zehirlenmesi
    2. Rodentisit zehirlenmeleri
    3. DIC
    4. Hepatik yetmezli
  • Hiperviskozite
  • Multibl miyelom
  • Lenfoma
  • IgM (waldestorom) makroglobulin
  • Kronik lenfositik lokemi
  • Ehrlichiosis
  • Amiloidozis
  • Plazma hücreli lokemi
  • FIP

Kedi ve köpeklerde Hapşırma ve burun akıntıları

  • Kedi ve köpeklerde Hapşırma ve burun akıntıları
    Hapşırma ve Nazal Akıntı
    1. Üst solunum yolu hastalıkları
  • a. Enfeksiyöz hastalıklar
  • i. Bakteriyel hastalıklar
    • 1. Mycoplazma
      2. Bartotella bronchiseptika
  • ii. Mantaral hastalıklar
    • 1. Aspergillosis
      2. Cryptococcus
      3. Rhinosporidium
      4. Penicilium spp
  • iii. Parazitik hastalıklar
    • 1. Pneumonysus caninum
      2. Eucoleus boehmi
    • 3. Cutepra spp
  • iv. Viral hastalıklar
    • 1. Herpesvirus
      2. Kalisivirus
      3. Canin distemper virus

2. Neoplaziler

a. Diş Hastalıkları

i. Diş kökü apsesi
ii. Oronazal fistüller

b. Kongenital hatalar (Doğumsal)

i. Siliar diskinezi
ii. Yarık damak
iii. Nazofarengeal stenoz
iv. Khoanal atrezi

c. Tümörler

i. Aneoplazidenokarsinom
ii. Skuamoz hücre karsinomları
iii. Fibro sarkom
iv. Osteosarkom
v. Kondrosarkom
vi. Lenfoma
vii. Bulaşıcı veneral tümor
viii. Noroendokrin karsinom

d. Travmalar
e. Vasküler malformasyon
f. Yabancı cisimler

3. Sistemik hastalıklar

a. Enfeksiyöz

i. Kanin distemper virüs
ii. Kanin enfeksiyoz trokeobronşit
iii. Pneumonia

b. Hypertansiyon

i. Hipertiroidizim
ii. Hyperadrenocortizim
iii. Böbrek hastalıkları
iv. Feokromositoma
v. Hipotiroidizim
vi. Akromegali
vii. Polisitemi
viii. Diabetes mellitus
ix. Aşırı hidrasyon
x. Koagulopati
xi. Trombositopeni
xii. Racky dağı benekli ateşi
xiii. Trombositopati
xiv. Von willebrand hastalığı
xv. Faktör yetmezlikleri
xvi. Doğumsal kongenital

1. Hemofili A
2. Hemofili B
3. diğerleri

xvii. edinsel

1. Vitamin K zehirlenmesi
2. Rodentisit zehirlenmeleri
3. DIC
4. Hepatik yetmezli

c. Hiperviskozite

i. Multibl miyelom
ii. Lenfoma
iii. IgM (waldestorom) makroglobulin
iv. Kronik lenfositik lokemi
v. Ehrlichiosis
vi. Amiloidozis
vii. Plazma hücreli lokemi
viii. FIP

d. Vaskulit

i. Toksisite
ii. Yangısal
iii. İmmun aracılı SLE
iv. Neoplastik
v. Enfeksiyöz

1. FIP
2. Ehrlicihiosis
3. Rock dağı benekli ateşi
4. layşimanyozis
4. Yangısal

a. Alerjik rinit
b. Edinsel nasofarengeal stenoz
c. Nazopharengeal polipler
d. Polipoid rinit

Kedi ve Köpeklerde Titreme (Tremor)

Kedi ve Köpeklerde Titreme (Tremor)

 

Nedenleri :

1-) Piskolojik titreme :  Piskolojik titreme kedi ve köprklerde Hipotermi (Vucut ısısının aşırı düşmesi) de, Aşırı  egzersiz yapıldığında egzersizin sonlarına doğru , ve aşırı yorgunluk durumunda özellikle görev köpeklerinde yoğun iş yükünden dolayı  görülür . bu tür titremeler piskolojik olarak oluşur ve hayvanın bulunduğu ortam  düzeltildiğinde kendiliğinden kaybolurlar.

2-) Patolojik titremeler :  

A:)  Metabolik hastalıklar sonucunda oluşan titremeler : Böbrek  hastalıgi, hipoglisemi( Düşük şeker), Hipokalsemi (Düşük kalsyum(süt humması)) ve hipoadrenokortisizm (büyüme hormonu eksikliği) , Hipertiroidizm özellikle kedilerde titremelere neden olur. Hepatik Ensefalopati lerin merkezi sinir sistemi (MSS) belirtilerinin başında titrem vardır. Hepatobiliyer Hastalıklarde görülen titremelerse karaciğer hastalıkları için spesifikken patagonomik değildir

B:) Kompulsif Davranış Hastalığı

C:) Enfeksiyöz Hastalıklar:  Özellikle köpeklerde Bornavirüs  virüs enfeksiyonları titremelere neden olur.

D:) Arka tarafın titremesi  :

  • Diskospondilit : Omurlar arasındaki diskin osteomyelitisle seyreden yangısı sonucunda titremeler oluşur
  • sinir kökü basısı : omurlarda sinir köklerine baskı yapan hertürlü oluşum titremelere neden olur
  • tümörler :
  • İntervertebral disk fıtığı : gibi hastalıklar hayvanların arka kısımlarında titremelere ve sallantılı yürüyüşlere neden olur. Hayvanların yürüyüşleri sarhoş gibidir. Arka kısımlarını kontrol etmede zorlanabilirler. Bazen ileri durumlarda yürürken düşerler.

E:) Baş titremesi  bazı ırk köpeklerde baş titremeleri görülebilir

  • Buldog
  • Doberman Pincher

F:) yaşlı köpekler

  • Yaşlı köpeklerin arka bacaklarında yaşlılığa bağlı titremeler görülebilir

G:) Kortikoid-yanıtlı titreme sendromu (eski adı “beyaz sallama hastalığı”)

H:) Myastenia gravis genetik bir hastalık olup kaslarda güçsüzlükle seyreder

İ:) Süngerimsi dejenerasyon   (BSE) deli dana hastalığı

J:) Zehirler

  • penitrem A
  • roquefortine
  • Penicillium spp.tarafından üretilen mikotoksinler
  • bromethalin
  • heksaklorofen
  • karbamatlar
  • ksantinler
  • macadamia fındığı
  • metaldehit
  • organofosfatlar
  • piretroidler
  • striknin
  • Isırgan otu zehirlenmesi
  • fenol ürünleri
  • Çinko fosfat
  • Kurşun (boya, pil, lehim, olta v.b)

k:) İntrakranial enfeksiyöz hastalık:

  • intrauterin panlökopeni enfeksiyonuna bağlı sekonder serebellar hipoplqai
  • neospora caninum

l:) İntrakranial hastalık

  • Labrodor retrieverlarda kalıtsal hastalıklar
  • fibrinoid lökodistrofi
  • lizozomal depo hastalıkları
  • nöroaksonaldistrofi
  • nöronal abiotrofiler
  • subakut nekrotizan ensefalopati
  • süngerimsi ensefalopati

KÖPEK ve KEDİ BESLEME

KÖPEK ve KEDİ BESLEME Tüm diğer bilimsel konularda olduğu gibi kedi ve köpek beslemeyle ilgili önemli gelişmeler yirminci yüzyılda, özellikle de yirminci yüzyılın ikinci yarısında olmuştur. Kedi ve köpek beslemeye olan ilginin artışında insanların yaşam tarzlarındaki değişmeler ve Dünya’ya bakış açısında ortaya çıkan farklılıklar da etkili olmuştur. Ayrıca, çekirdek aile sayısındaki artışlar, yazılı ve görsel iletişim araçlarındaki sürat ve yaygınlık, ailelerin kültür ve sosyo-ekonomik düzeylerindeki dikkati çeken iyileşmeler olumlu katkı yapmıştır. Tüm bu sayılanlardan daha önemli olmak üzere hastalıkların önlenmesi ve sağıltımında ortaya konulan gelişmeler, bilimsel yöntemlerle üretilen dengeli ve sağlıklı, ticari karma yemlerde bu gelişmede etkili olmuştur. Ayrıca, bazı resmi ve özel kuruluşların profesyonel bir yaklaşımla vermeye başladıkları eğitimin de buna kalkışı vardır. Geniş halk kitlelerinin hayvan haklarım benimsemesi ve bunları gelişmişliğin bir göstergesi olarak ortaya koyup, uluslararası platformlarda savunması, yalnız kedi ve köpeğin değil tüm diğer hayvanların da en azından türlerinin korunması bakımından olumlu yaklaşımlardır, Bu değişmelere koşut olarak Türkiye’de de son on yıl içersinde kedi ve özellikle de köpek sayısında dikkati çeken artışlar meydana gelmiştir. Büyük illerde özel veteriner kliniklerin hızla arttığı, köpek, kedi satan marketlere ve dergılere ılgının arttığı görülmektedir. Türkiye’de 1997 yılı içersinne köpek ve kedi yemi, aşısı ve aksesuarı ithali için ödenen paranın 12 milyon ABD dolarım aşması konun boyutlarım ortaya koyması bakımından çarpıcıdır. Tüm bu gelişmelerin Türkiye’de sağlıklı bir biçimde olduğunu söylemek de olası değildir. Sertifikalı, annesi babası bilinen saf ırkların üretimi yerine tesadüfi çiftleştirmelerle elde edilen yavrular elden ele dolaşmaktadır. Bu arada bütün Dünya’nın yakından tanıdığı sadık bir dost ve bir görev hayvanı olan Sivas Kangal köpeğinin üretimi meraklı özel kişi ve kuruluşların yanı sıra üniversitelerde, Silahlı Kuvvetlerde ve Emniyet Kuvvetlerinde ciddi programlar dahilinde yapılmakta olup, önemli sayısal artışlar meydana gelmiştir. Akbaş ve Kars (Şark) Çoban Köpekleri ve benzeri diğer yerli köpek ırklarımızın da aynı ilgiyi görmesi ümit edilmektedir. Ankara ve Van kedilerine olan ilgi de giderek artmakta olup, üretilmeleri üniversitelerin ve bazı araştırma enstitülerinin programları içersine alınmıştır. Köpek ve kedi başta olmak üzere pet adı verilen evde beslenen hayvanların sahiplenilmesinde duygusallıktan uzak ve gerçekçi olmak gerekmektedir. Bir diğer ifade ile hayvan sahiplerinin; 1- yaşadıkları yakın çevrenin sağlık ve huzurunun bozulmamasına azami dikkati sarf etmeleri, 2- bedensel ve moral bakımdan kendi sağlıklarına özen göstermeleri, 3- hayvanın hak ve gereksinmelerini bilme ve yerine getirmede titiz olma mecburiyetleri vardır. Ayrıca unutulmamalıdır ki hayvanlar hep genç ve sağlıklı kalmazlar. Onlarında canlı oldukları, bir diğer ifade ile hastalanabilecekleri ve yaşlanacakları bilinmelidir. Gerçek hayvan sevgisi de böyle zamanlarda ortaya çıkmaktadır. VET & PET “Vet”, Batı dillerinde veteriner hekimin kısa yazılımı ve konuşma dilinde ki ifadesidir. “Pet”, elin baş ve boyundan başlayarak dolaştırılması, temas ederek sevmek anlamında ingilizce bir kelimedir. Evde beslenen tüm hayvanlar dokunularak sevilmeseler bile, köpek ve kedi böyle sevildiği için, evde bakılan bütün hayvanlar için “pet” kelımesi kullanılmakta olup, kısa ve kolay olduğu için dılımize de girmiştir. Bu grupta başta köpek ve kedi olmak üzere, koyun, keçi, maymun, tavuk, tavşan, kobay , hamster, fare, midilli atı, ve akvaryum balıkları ile kuşlar yer almaktadır. Meraklıları tarafından yılan, akrep, örümcek, vb de evde beslenmekle birlikte, bunların sayışı son derece azdır. Neden Kedi ve Köpek Besleniyor ? Aslında maymunlar zeki ve etkileyici olmalarının yanı sıra kedi ve köpek kadar da sevilen hayvanlardır, insanlar köpek ve kediye yönelırken niçin bu hayvanların dostluğundan uzaklaşmışlardır ? Geçmişte toplumun üst sınıflarının pet olarak maymun beslediklerine ilişkin belgeler mevcuttur.Günumüzde ise insanların pet olarak ilgi duydukları hayvan türünün basında köpekler gelmektedir. Batı ülkelennde hala köpeklere uzak duran ve pet olarak domuz, maymun, koyun, at, keçi ve inek besleyen insanlar bulunmakla birlikte, bunların sayışı fazla değildir. Köpek ve kedi ne kadar yaygındır? ingiltere ‘de evlerin % 24 ‘ünde köpek ve % 20’sınde kedi mevcutken muhabbet kuşu ancak % 6 kadardır. Arkeologlar kurtların ilk evcılleştinlen hayvanlardan olduğunu ve bunun da yaklaşık olarak 14 bin yıl önce meydana geldiğin! ifade etmektedirler. insanların hayatta kalabilme rnücadelesinde hayvanların katkısının önemli rolü olmuştur. Bu yakın ilişkide; insanların yerleşik yaşam tarzım seçmeleri île sofra artıklarım, yiyecek parçalarım ve kemikleri kurtlara ver- meleri bir başlangıç oluşturmuştur. Kurtlar bu yolla bir kısım gereksinimlerim kolaylıkla sağlamışlardır. Köpeğin yaşamımıza girmesindeki en önemli nokta; bu hayvanın doğru yer ve zamanda, diğer evcil hayvanlarda olduğu gibi, insanın yakımnda bulunmasından kaynaklanmıştır. Vücut büyüklüğü, pet olarak köpeğin bu kadar yaygın yetiştirilmesinin bir diğer önemli nedenidir, Köpekler geniş bir yelpaze içersinde dağılım gösteren vücut büyükiüğüne sahiptirler. Bu dağılım içersinde büyük ırk köpekler, örneğin irlanda kurt köpeği bile insanlarla yakın iletişim kurabilmektedir. Köpeklerin iyi eğitilebilir olmaları, tercih edilmelerinim bir başka nedenidir ve eğitimleri yalnız yeme, içme, dışkılama ve idrarlarım yapmayla da sınırlı değildir. Bekçilik, av, yarış, görme özürlülere yardımcı olma, bomba, mayın, uyuşturucu, enkaz altında kalanları arama, kızak ile yük çekme ve kurtarma faaliyetlerine katılma için de köpekler son derece güvenilir bir tarzda yetiştirilebilir. Sonuç olarak insanlar ilgileri ve olanakları çerçevesinde farklı büyüklükte, değişik davranış özelliklerine sahip köpekleri değişik amaçlar için seçebilme, onları bakıp, büyütebilme şansına sahiptirler. Kediler tüm ırklar dikkate alındığında ve köpeklerle karşılaştırıldığında, birbirine oldukça yakın vücut büyüklüğüne sahip hayvanlardır. insanların tüylü, sıcak varlıkları sevmeleri de köpek ve kediye yönelmelerinde önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca yaşlı insanlar onları çocukları yerine koymaktadır. Daha genç insanlar ise, dostluğu, güveni ve vefayı buldukları için hayatlarım bu hayvanlarla paylaşmayı tercih etmektedirler. Hamster ve fareler çok küçük ev hayvanlar olup, kafesleri dışında bakılamazlar. Kafesten çıkartılacak olurlarsa da ezilebilir, kaybolabilir ya da diğer hayvanlara yem olabilirler. Bu yazı ; Prof.dr.Ahmet ergün ve doç.dr.Ö.Hakan Muğlalının kedi ve köpek besleme besleme hastalıkları ve klinik besleme kitabından alınmıştır.

İDRAR’IN RENGİ BİZE NELER ANLATIR?

İDRAR’IN RENGİ BİZE NELER ANLATIR?

Soluk sarı:  Normal idrar rengidir.

Turuncu- sarı :

İdrarın yoğunluğunun artması ; idrar taşları, fus

Kristaller : Ürat,Ksantin , sistin gibi kristaller, Kalsiyum Oksalat Monohidrat ve Dihidrat, Struit (Magnezyum-Amonyum-Fosfat), Kalsiyum Fosfat  kristalleri, alt ve üst idrar yolu hastalıkları

Ürobilin : karaciğer kökenli hastalıklar (Siroz, hepatit v.b)

Bilirubin : Enfeksiyöz hastalıklar (sepsis, FIP, feline coronavirus enfeksiyonu, hepatobiliyer hastalıklar, kedide Kolanjit ve Kolanjiohepatit, Safra Kesesi ve Ekstrahepatik Biliyer Hastalıklar ve kalp kurdu gibi hastalıklar)

Sarı-Kahverengi : Pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Yeşil-Kahverengi : pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Kahverengi- Siyah : Pankreas ve safra kesesi hastalıkları

Melanin : Ani körlük, yüz felci, keratoconjuktivitis sicca ve pannus

Methemoglobin : naftalin zehirlenmesi , Ventilasyon-Pertüzyon Uyuşmazlığı

Miyoglobin : Böbrek yada alt idrar yolu hastalıkları

Hematüri : Paratiroidizm, Ehrlichiozis,kalıtsal ve edinsel pıhtılaşma bozukluğuyla seyreden hastalıklar, böbrek yada idrar yollarını etkileyen hastalıklar, ekstraüriner hastalıklar(penis yada peripisium tümör yada apseleri, piyometra gibi hastalıklar),prostat, idrar yolu hastalıkları

 

Kahverengi

Melanin : Ani körlük, yüz felci, keratoconjuktivitis sicca ve pannus

Methemoglobin : naftalin zehirlenmesi , Ventilasyon-Pertüzyon Uyuşmazlığı

 

Renksiz :

Dilüle idrar : Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklar (Diabetes insipitus)

Süt beyaz :

Piyuri : paratiroidizim,  idrar yolu enfeksiyonları, prostat, prostat apsesi

Lipit : Akut körlük, Miyazis ve Miyopatiler

Kristaller : Ürat,Ksantin , sistin gibi kristaller, Kalsiyum Oksalat Monohidrat ve Dihidrat, Struvit (Magnezyum-Amonyum-Fosfat), Kalsiyum Fosfat  kristalleri , alt ve üst idrar yolu hastalıkları

Kırmızı,Pembe,Kırmızı-Kahverengi  :

Hematüri : Paratiroidizm, Ehrlichiozis,kalıtsal ve edinsel pıhtılaşma bozukluğuyla seyreden hastalıklar, böbrek yada idrar yollarını etkileyen hastalıklar, ekstraüriner hastalıklar(penis yada peripisium tümör yada apseleri), piyometra gibi hastalıklar),prostat, idrar yolu hastalıkları

Hemoglobinüri : Anemi, kardiyopulmoner hastalıklar (kalp kurdu)

Miyoglobinüri : Böbrek yada alt idrar yolu hastalıkları,

Porfirinüri  : Güneş ışığına maruz kalmış idrar

Piyuri : paratiroidizim,  idrar yolu enfeksiyonları, prostat, prostat apsesi

Zeki çelebi

Veteriner hekimi

Kaynak : mark.s.thomson : Small Animal Medical Differential Diagnosis (Second Edition)

 

 

 

Kedi ve köpeklerde kötü kokunun nedenlerine bir bakış

Kedi ve köpeklerde kötü kokunun nedenlerine bir bakış

Kedi ve köpeklerin kötü kokması sıkça rastlanan vede istenmeyen bir durumdur. Ağzın yada vücudun herhangi bir yerinin kötü kokması pek çok etmenin rol aldığı bir durum olabildiği gibi bazende basit nedenlerden ileri gelir. Herşeyden önce budurumun normal olmadığını bilmek gerekir. Sharpei gibi sarkık derili petlerde deri kokusu mantar ve sekonder enfeksiyonların neden olduğu bir dermatitin ürünüdür ve pek çok hastasahibinin tersine normal değil patagonomik bir sorundur.

Ağız Kokusu Halitozis olarak bilinir vede altında pek çok nedeni barındırır.

Diyete bağlı ağız kokusu : Petlere verilen gıdaların kendilerine has kokuları halitozis nedenidir. Gıdada bulunan soğan, sarımsak gibi aromatik gıdalar ile hayvanın yediği leşlerin kokusu yada koprofajı (dışkı yeme)ye bağlı ağız kokuları teşhiste ilk akla gelenlerdir.

Dermatolojik Hastalıklar : Cilde sürülen bazı Dimetil sülfoksite (DMSO) gibi ilaclar ağız kokusuna neden olur. Ayrıca dermatit formu bulunan Eozinofilik granüloma(Felin eozinofilik granüloma kompleksi                                                                                                                                                    ,pire alerjisi,pitiyalizim,solgunlukdisfaji ve Lenfadenopati),  Kutanöz lenfoma(Deri ya da Mukoz Membranların Erozyon ve Ülserleri                       Pullanma ve Kabuklanma ), Lupus eritematozus )pullanma kabuklanma,solgunluk, Peteşiler ve ekimozlar, Splenit/Splenomegali, Akut Böbrek Yetmezliği v.b), Pemfigus komplesks(Alopesi ,pullanma kabuklanma,kaşıntı,solgunluk)ve İlaç döküntüleri vede Dudak kıvrımı piyoderması(Pityalizm)  Gibi hastalıklarda  da ağız koku görülür.

Gastrointestinal Hastalık  : Ekzorin pankreatik yetmezlik ,Megaözefagus, Yangısal bağırsak hastalıkları  gibi hastalıklarda halitozis nedenidir.

Metabolik Hastalıklar: metabolik hastalıklardan;

Böbrek yetmezliği (üremi) ve Diabetik ketoasidozisde(nefeste Aseton kokusu) de ağız kokusu vardır.

Oral Hastalıklar : Elektirik kablosu yaralanması olarakda bilinen özellikle yavru köpek ve kedilerin diş dökme dönemlerinde dişlerini kaşımak için kemirdikleri objeler ve elektrik kablolarını kemirerek elektriğe maruz kalmalarıyla oluşan elektrik çarpması yaraları, Faranjit vede larenjitlerde ağız kokusuna sebebtir  diş köklerinde, Ağızda oluşan ülseratif yaraların içinde, periodontal cepler içinde sıkışan gıda artıklarıda hallitozis nedenidir. Ayrıca diş taşları ağız içinde oluşan kitleler (fibrosarkom, melanom ve skuamöz hücreli karsinomu), Dişlerdeki apseler, gingivitisler, Periodontitisler, stomatit, glossitis gibi hastalıklarla  oral travmalar vede ağızdaki kırıklarla çıkıklar vede ağıziçindeki yabancı cisimlerde hallitozisin bir nedenidir.

Respiratorik hastalıklar  : solunum yolu hastalıklarında ağız kokusuna neden olan hastalıklara gelirsek; Solunum sistemindeki bütün neoplaziler, pneumoniler vede akciğerlerdeki çeşitli apseler, burun akıntıları (Rinitis) vede sinüzitler ağız kokularına neden olur.

Davranış : Hayvanlarda görülen bazı davranışlarda  ağız kokusuna neden olur. Alt İdrar yolları enfeksiyonu,  Anal kese iltihapları, Periodontal ceplerde tutulan kıllar ,Vajinit, balanopostit gibi hastalıklarda enfekte yerlerin yalanması sonucunda da  ağız kokusu şekillenebilir

Vücudun kokmasına neden olan hastalıklara gelecek olursak :

Dermatolojik hastalıklar : Deri ya da Mukoz Membranların Erozyon ve Ülserleri (köpeklerde paraziterdir. Çeşitli otoimmun subepidermal vezikülobüllöz hastalıklar (mukokutanöz pemfigus) ) ve Piyodermalar (yüzeysel ve Mukokutanöz piyoderma )

Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklar : Diabetik Ketoasidozis, Glukagonama

Enfeksiyöz Hastalıklar : Layşmanyazis (Dermatolojik lezyonlar:burunda Mukokutanöz lezyonlar)

Gastroenterolojik Hastalıklar: İnce bağırsak hastalıkları (Ağız kokusu)

Pityalizm (Aşırı Salivasyon)   : mukokutanoz kavşak lezyonları

Bakteriyel : Pullanma ve Kabuklanma  Mukokutanöz piyoderma

 

Zeki çelebi

Veteriner hekimi

Kaynak : mark.s.thomson : Small Animal Medical Differential Diagnosis (Second Edition)

Evcil hayvanlarda üreme tablosu

Ergenlik Yaşı 4-18 (12) ay, çoğu ırklarda yaklaşık 15 ay
  siklus şekli Polyestrous Her yıl
 Büyük baş siklus genişliği 21 gün (18-24)
  Çiftleşme süresi 18 saat (10-24)
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamanın bitiminden 6 saat sonra
  Sonraki kızgınlık zamanı Değişir, bazı ırklarda 60-90 gün
Ergenlik Yaşı 7-12 (9) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Koyun siklus genişliği 16 gün (14-20)
  Çiftleşme süresi 24-48 saat
  Uygun çıftleşme zamanı Yumurtlamadan sonraki18-20 saat 
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 4-8 (5) ay
  siklus şekli Çoğunlukla polyestrous, çoğu kez kış sonlarına doğru 
 Keçi siklus genişliği 18-21 gün (19)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama esnasında
  Sonraki kızgınlık zamanı Sonraki yıl
Ergenlik Yaşı 4-9 (7) ay
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Domuz siklus genişliği 21 gün (16-24)
  Çiftleşme süresi 2-3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 24 saat içinde
Sonraki kızgınlık zamanı 4-10 gün süt verimi durunca
Ergenlik Yaşı 10-24 (18) ay
  siklus şekli çoğu kez polyestrous, yaz döneminde
 At siklus genişliği değişken, ~21 gün (19-26)
  Çiftleşme süresi 6 gün (2-10)
  Uygun çıftleşme zamanı son birkaç günde bazı ırklarda son 2 gün
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-14 gün (9)
Ergenlik Yaşı 5-24 ay;küçük ırklarda erken büyük ırklarda daha geç
  siklus şekli mevsime bağlı olmaksızın monestrous
 Köpek siklus genişliği 3-13 ay
  Çiftleşme süresi 2-21 gün (6-12 ortalama)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan sonraki 2 günde ve sonraki günlerde
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-3 ay sonra
Ergenlik Yaşı 4-12 (10) ay; Persian kedisinde  12-18 ay 
  siklus şekli polyostrus çoğunlukla yıllık
 kedi siklus genişliği 14-21 gün
  Çiftleşme süresi 6-7 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamanın 2. günü
  Sonraki kızgınlık zamanı 4-6 hafta
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli Monestrous aralık-mart ayları arasında fakat bazan ocak-şubat ayı arasında
 Tilki siklus genişliği  
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı gelecek kış
Ergenlik Yaşı 10 ay
  siklus şekli polyestrous şubat-nisan arasında
 Vizon siklus genişliği 7-10 gün
  Çiftleşme süresi 2 gün
  Uygun çıftleşme zamanı kızgınlık süresi boyunca
  Sonraki kızgınlık zamanı bir yıl sonra
Ergenlik Yaşı 6-8 ay (400-600 g)
  siklus şekli Polyestrous, karım mayıs arası
 Chinchilla siklus genişliği 30-50 gün (41)
  Çiftleşme süresi 6. gün geceleyin
  Uygun çıftleşme zamanı 2 yada 4 erkekle
  Sonraki kızgınlık zamanı 2-48 saat, yumurtlamadan sonraki 2. gece
Ergenlik Yaşı 5-8 ay
  siklus şekli Polyestrous
 Nutria siklus genişliği 24-29 gün
  Çiftleşme süresi 2-4 gün
  Uygun çıftleşme zamanı  
  Sonraki kızgınlık zamanı 48 saat
Ergenlik Yaşı 5-9 ay; bazen 4-12 ay
  siklus şekli her yıl
 Tavşan siklus genişliği düzensiz
  Çiftleşme süresi 1 ay
  Uygun çıftleşme zamanı vulva kanamalı olduğunda
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen 
Ergenlik Yaşı 37-67 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Siçan siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi ~14 saat (12-18)
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde
Ergenlik Yaşı 35 gün (28-49)
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Fare siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi siklusun ilk bir kaç saati içinde ve gece
  Uygun çıftleşme zamanı dişinin erkeği kabul etmeye başladığı ilk 3 saat içinde
  Sonraki kızgınlık zamanı 24 saat içinde 
Ergenlik Yaşı 55-70 gün
  siklus şekli Polyestrous her yıl
 Vahşi Domuz siklus genişliği 16 gün
  Çiftleşme süresi 6-11 saat gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı hemen
Ergenlik Yaşı 4-6 hafta
  siklus şekli Polyestrous her yıl bazen kışın
 Hamster siklus genişliği 4-5 gün
  Çiftleşme süresi 12 saat ilk gece
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamadan önce
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)
Ergenlik Yaşı 9-12 hafta
siklus şekli Polyestrous
Gerbil siklus genişliği 4-6 gün
(Mongolian) Çiftleşme süresi 12-15 saat
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlama anında
  Sonraki kızgınlık zamanı 1-3 gün
Ergenlik Yaşı 3 yıl
siklus şekli Polyestrous her yıl
Rhesus siklus genişliği 27-28 gün (23-33)
Eşşek Çiftleşme süresi ~3 gün
  Uygun çıftleşme zamanı yumurtlamaya yakın
  Sonraki kızgınlık zamanı sütten kesildikten sonra (yavrular)

Neden Kedi ve Köpek Besleniyor ?

Neden Kedi ve Köpek Besleniyor ?

Aslında maymunlar zeki ve etkileyici olmalarının yanı sıra kedi ve köpek kadar da sevilen hayvanlardır, insanlar köpek ve kediye yönelırken niçin bu hayvanların dostluğundan uzaklaşmışlardır ? Geçmişte toplumun üst sınıflarının pet olarak maymun beslediklerine ilişkin belgeler mevcuttur.Günumüzde ise insanların pet olarak ilgi duydukları hayvan türünün basında köpekler gelmektedir. Batı ülkelennde hala köpeklere uzak duran ve pet olarak domuz, maymun, koyun, at, keçi ve inek besleyen insanlar bulunmakla birlikte, bunların sayışı fazla değildir.

Köpek ve kedi ne kadar yaygındır? ingiltere ‘de evlerin % 24 ‘ünde köpek ve % 20’sınde kedi mevcutken muhabbet kuşu ancak % 6 kadardır. Arkeologlar kurtların ilk evcılleştinlen hayvanlardan olduğunu ve bunun da yaklaşık olarak 14 bin yıl önce meydana geldiğin! ifade etmektedirler. insanların hayatta kalabilme rnücadelesinde hayvanların katkısının önemli rolü olmuştur. Bu yakın ilişkide; insanların yerleşik yaşam tarzım seçmeleri île sofra artıklarım, yiyecek parçalarım ve kemikleri kurtlara ver-
meleri bir başlangıç oluşturmuştur. Kurtlar bu yolla bir kısım gereksinimlerim kolaylıkla sağlamışlardır.

Köpeğin yaşamımıza girmesindeki en önemli nokta; bu hayvanın doğru yer ve zamanda, diğer evcil hayvanlarda olduğu gibi, insanın yakımnda bulunmasından kaynaklanmıştır.

Vücut büyüklüğü, pet olarak köpeğin bu kadar yaygın yetiştirilmesinin bir diğer önemli nedenidir, Köpekler geniş bir yelpaze içersinde dağılım gösteren vücut büyükiüğüne sahiptirler. Bu dağılım içersinde büyük ırk köpekler, örneğin irlanda kurt köpeği bile insanlarla yakın iletişim kurabilmektedir.

Köpeklerin iyi eğitilebilir olmaları, tercih edilmelerinim bir başka nedenidir ve eğitimleri yalnız yeme, içme, dışkılama ve idrarlarım yapmayla da sınırlı değildir. Bekçilik, av, yarış, görme özürlülere yardımcı olma, bomba, mayın, uyuşturucu, enkaz altında kalanları arama, kızak ile yük çekme ve kurtarma faaliyetlerine katılma için de köpekler son derece güvenilir bir tarzda yetiştirilebilir.

Sonuç olarak insanlar ilgileri ve olanakları çerçevesinde farklı büyüklükte, değişik davranış özelliklerine sahip köpekleri değişik amaçlar için seçebilme, onları bakıp, büyütebilme şansına sahiptirler.

Kediler tüm ırklar dikkate alındığında ve köpeklerle karşılaştırıldığında, birbirine oldukça yakın vücut büyüklüğüne sahip hayvanlardır.

insanların tüylü, sıcak varlıkları sevmeleri de köpek ve kediye yönelmelerinde önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca yaşlı insanlar onları çocukları yerine koymaktadır. Daha genç insanlar ise, dostluğu, güveni ve vefayı buldukları için hayatlarım bu hayvanlarla paylaşmayı tercih etmektedirler.

Hamster ve fareler çok küçük ev hayvanlar olup, kafesleri dışında bakılamazlar. Kafesten çıkartılacak olurlarsa da ezilebilir, kaybolabilir ya da diğer hayvanlara yem olabilirler.

Bu yazı ; Prof.dr.Ahmet ergün ve doç.dr.Ö.Hakan Muğlalının kedi ve köpek besleme besleme hastalıkları ve klinik besleme kitabından alınmıştır.

KÖPEK ve KEDİ BESLEME

Tüm diğer bilimsel konularda olduğu gibi kedi ve köpek beslemeyle ilgili önemli gelişmeler yirminci yüzyılda, özellikle de yirminci yüzyılın ikinci yarısında olmuştur. Kedi ve köpek beslemeye olan ilginin artışında insanların yaşam tarzlarındaki değişmeler ve Dünya’ya bakış açısında ortaya çıkan farklılıklar da etkili olmuştur. Ayrıca, çekirdek aile sayısındaki artışlar, yazılı ve görsel iletişim araçlarındaki sürat ve yaygınlık, ailelerin kültür ve sosyo-ekonomik düzeylerindeki dikkati çeken iyileşmeler olumlu katkı yapmıştır. Tüm bu sayılanlardan daha önemli olmak üzere hastalıkların önlenmesi ve sağıltımında ortaya konulan gelişmeler, bilimsel yöntemlerle üretilen dengeli ve sağlıklı, ticari karma yemlerde bu gelişmede etkili olmuştur. Ayrıca, bazı resmi ve özel kuruluşların profesyonel bir yaklaşımla vermeye başladıkları eğitimin de buna kalkışı vardır. Geniş halk kitlelerinin hayvan haklarım benimsemesi ve bunları gelişmişliğin bir göstergesi olarak ortaya koyup, uluslararası platformlarda savunması, yalnız kedi ve köpeğin değil tüm diğer hayvanların da en azından türlerinin korunması bakımından olumlu yaklaşımlardır,

Bu değişmelere koşut olarak Türkiye’de de son on yıl içersinde kedi ve özellikle de köpek sayısında dikkati çeken artışlar meydana gelmiştir. Büyük illerde özel veteriner kliniklerin hızla arttığı, köpek, kedi satan marketlere ve dergılere ılgının arttığı görülmektedir. Türkiye’de 1997 yılı içersinne köpek ve kedi yemi, aşısı ve aksesuarı ithali için ödenen paranın 12 milyon ABD dolarım aşması konun boyutlarım ortaya koyması bakımından çarpıcıdır.

Tüm bu gelişmelerin Türkiye’de sağlıklı bir biçimde olduğunu söylemek de olası değildir. Sertifikalı, annesi babası bilinen saf ırkların üretimi yerine tesadüfi çiftleştirmelerle elde edilen yavrular elden ele dolaşmaktadır.

Bu arada bütün Dünya’nın yakından tanıdığı sadık bir dost ve bir görev hayvanı olan Sivas Kangal köpeğinin üretimi meraklı özel kişi ve kuruluşların yanı sıra üniversitelerde, Silahlı Kuvvetlerde ve Emniyet Kuvvetlerinde ciddi programlar dahilinde yapılmakta olup, önemli sayısal artışlar meydana gelmiştir.

Akbaş ve Kars (Şark) Çoban Köpekleri ve benzeri diğer yerli köpek ırklarımızın da aynı ilgiyi görmesi ümit edilmektedir.

Ankara ve Van kedilerine olan ilgi de giderek artmakta olup, üretilmeleri üniversitelerin ve bazı araştırma enstitülerinin programları içersine alınmıştır.

Köpek ve kedi başta olmak üzere pet adı verilen evde beslenen hayvanların sahiplenilmesinde duygusallıktan uzak ve gerçekçi olmak gerekmektedir. Bir diğer ifade ile hayvan sahiplerinin;

1- yaşadıkları yakın çevrenin sağlık ve huzurunun bozulmamasına azami dikkati sarf etmeleri,

2- bedensel ve moral bakımdan kendi sağlıklarına özen göstermeleri,

3- hayvanın hak ve gereksinmelerini bilme ve yerine getirmede titiz olma mecburiyetleri vardır.

Ayrıca unutulmamalıdır ki hayvanlar hep genç ve sağlıklı kalmazlar. Onlarında canlı oldukları, bir diğer ifade ile hastalanabilecekleri ve yaşlanacakları bilinmelidir. Gerçek hayvan sevgisi de böyle zamanlarda ortaya çıkmaktadır.

GERIATRI – YAŞLILIK

Yaşlılık insanlarda olduğu gibi ev hayvanlarında da problemlere neden olur.Geriatri yaşlılığa bağlı olarak oluşan sağlık problemlerini ve bunların tedavilerini inceleyen bir bilim dalıdır. yaşın ilerlemesi, fizyolojik ve çevresel faktörlerin etkisiyle canlı organizma normal görevlerini yavaş yavaş yapmakta zorlanmaya başlar.Bu durum dostlarımızın hastalıklara karşı daha hassas olmasına neden olurken dokularının kendilerini yenileme hızında da azalmalara neden olmaktadır.

     Henüz yaşlanmanın altında yatan nedenler tam olarak ortaya konabilmiş değil. Bu konuyla ilgili en geçerli teoriler hücrelerin çok fazla parçalanmaları, genlerin erimesi gibi pek çok teori geliştirilmiştir.

    yaşam süresini etkileyen pek çok faktör vardır. Bunlardan en önemlileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

YAŞAM SÜRESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

GENETİK Küçük ırk köpekler büyük ırk köpeklerden daha uzun süre yaşarlar.Melez köpek ırkları,saf köpek ırklarına göre daha uzun yaşamaktadırlar.
BESLENME Şişman hayvanlar,Zayıf olanlara oranla daha kısa ömre sahiptirler.Yüksek yağ ve/veya düşük lif içeren mamalar hayvanların yaşam süresini kısaltır.
ÇEVRE Ev dışında bakılan hayvanlar,ev içinde bakılanlara göre daha kısa bir yaşam sürmektedir.Kırsal kesimde yaşayan hayvanlar,şehir ortamında yaşayanlara göre daha uzun ömürlü olmaktadır.

kısırlaştırılmış hayvanlar,kısırlaştırılmamış olanlara göre daha uzun süre yaşamaktadırlar.

KEDİ VE KÖPEKLERİN YAŞLI OLARAK KABUL EDİLDİKLERİ ORTALAMA YAŞ DÖNEMİ

Gurup Olgun dönem kilosu Ortalama Geriatri yaşı
Küçük köpek ırkları 0-9 kg 11,48±1,85 yıl
Orta büyüklükte köpek ırkları 9,5-23 kg 10,90±1,56 yıl
Büyük köpek ırkları 23,5-41 kg 8,85±1,38 yıl
Dev köpek ırkları 41 Kg ve Üstü 7,46±1,94 yıl
Kediler 11,88±1,94

 

 

not: Yukarıdaki veriler İVHO dergi 2/3 sayısından alınmıştır.

Düzenli olarak beslediğiniz dostunuzun kontrollerini yaptırdığınızda ilerleyen yaş dönemlerinde sizi pek bir süpriz beklemez. Çünkü veteriner hekiminize yaptığınız ziyaretlerde hekiminiz size gelecekte nelerin sizleri beklediği hakkında gereken bilgileri vererek sizleri zaten yönlendirecektir. Buda sizin  yaşlılıkta süpriz yaşamamanızı ve gereken hazırlıkları ona göre yapmanızı sağlayacaktır. Pek çok kişi yaşlılıkla ilgili yanlış fikirlere sahiptir. mesela yaşlılıkta gözlerde katarakt oluşumunun normal kabul edilmesi gibi. ? oysa katarakt başlı başına yaşlılıkla alakası olmayan bir hastalıktır ve tedavisi olan engellenebilen bir hastalıktır. yine yaşlılıkla bağlantılı olduğu sanılan bir hastalık olan ve köpeklerde ağrılarla seyreden eklem iltihaplarının da  yaşlılıkla pek alakası yoktur.

Yine yaşın ilerlemesiyle oluşabilecek kalp rahatsızlıkları önceden yapılacak kontrollerle daha başlangıçta yakalanıp ortadan kadırılabilir. kalp büyümesikalp yetmezliğiDiabetler(Şeker Hastalığı)Romatizmal ağrılar, bu hastalıklar gurubundan sadece bazılarıdır.

Dostunuzun düzenli olarak yapılacak kontrolleri onun kısa hayatının son dönemlerini gayet rahat bir şekilde geçirilmesini sağlayabilir. bunu asla unutmayınız.